ul. Nowe Ogrody 8/12
80-803 Gdańsk
tel. centrala: +48 58 323 60 00
tel. informacja: +48 58 323 60 30
fax: +48 58 302 39 41
e-mail:  umg@gdansk.gda.pl

Dnia 16 października 2003 roku Dyrektor Generalny UNESCO Koichiro Matsuura poinformował o wpisaniu na listę programu UNESCO "Pamięć Świata" tekstu 21 postulatów strajkujących robotników w gdańskiej stoczni w sierpniu 1980 roku.

Wraz z postulatami sierpniowymi na listę programu został wpisany także akt konfederacji warszawskiej z 1573 roku. W ten sposób na wspomnianej liście znalazło się już pięć dokumentów pochodzących z Polski - poza dwoma wymienionymi wyżej znajdują się tutaj także: Mikołaja Kopernika "O obrotach sfer niebieskich", Archiwum Ringelbluma (archiwum getta warszawskiego) i rękopisy Fryderyka Chopina.

Tablice z zapisanymi na nich postulatami strajkujących robotników w sierpniu 1980 roku są więc "najmłodszym" z polskich dokumentów uznanych za godne wpisania na listę programu "Pamięć Świata". I chociaż mają one jedynie 23 lata, to mają także niezwykle burzliwą historię a ich znaczenie dla późniejszych dziejów Polski, Europy i Świata jest nie do przecenienia.

NAJWAŻNIEJSZE FAKTY ZWIĄZANE Z PROGRAMEM "PAMIĘĆ ŚWIATA"
Ten specjalny program UNESCO został ustanowiony w 1992 roku i został pomyślany jako program równoległy wobec istniejącego od 1970 roku Programu i Listy "Światowego Dziedzictwa Ludzkości". W odróżnieniu jednak od "Światowego Dziedzictwa" program "Pamięć Świata" nie ma wciąż odrębnej konwencji, precyzującej jego cele i zasady działania. Prace nad nią trwają i dyskutowano o tym również w Gdańsku.

Jego podstawowym celem jest ochrona i promocja światowego dziedzictwa dokumentalnego. Program "Pamięć Świata" uświadamia narodom, państwom i instytucjom, jak ważne jest zachowywanie tego ulotnego i łatwo zniszczalnego dziedzictwa w postaci dokumentów. Istnieje też drugi cel, ściśle powiązany z poprzednim, są nim wszelkie działania na rzecz udostępniania zbiorów archiwalnych publiczności, np. na CD-ROM-ach, w internecie, albumach, książkach, widokówkach.

Obecnie na liście "Pamięci Świata" znajduje się 69 obiektów, pierwsze pojawiły się na niej w 1997 roku, następne w 1999 i 2001 roku. Do najcenniejszych i najbardziej uniwersalnych należą na pewno: Biblia Gutenberga, rękopis IX Symfonii Ludwika van Beethovena, dziennik z podróży dookoła świata Jamesa Cooka. Ciekawostką jest fakt, że na liście są też obiekty, na których nośnikiem informacji nie jest papier. Do takich należy kolekcja wczesnych nagrań na fonografach, które zapisywały dźwięk na wałkach woskowych z końca XIX wieku i kolekcje fotograficzne.

Na czele Polskiego Komitetu Programu "Pamięć Świata" stoi Daria Nałęcz, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych. Szefem Polskiego Komitetu do spraw UNESCO jest Tomasz Orłowski.

KRYTERIA W TYPOWANIU PROPOZYCJI NA LISTĘ "PAMIĘĆ ŚWIATA"
W ocenie poszczególnych obiektów istnieją bardzo ścisłe kryteria, które biorą pod uwagę:

• wpływ danego dokumentu na historię
• znaczenie dla okresu historycznego
• miejsce powstania
• dokonania wybitnej osoby
• szczególną ważność tematu
• wyjątkową formę i styl dzieła
• wartości społeczne i humanistyczne

Dodatkowo, brane są pod uwagę kryteria uzupełniające. Są to: kompletność zachowania materialnego dzieła i jego unikatowość.