ul. Nowe Ogrody 8/12
80-803 Gdańsk
tel. centrala: +48 58 323 60 00
tel. informacja: +48 58 323 60 30
fax: +48 58 302 39 41
e-mail:  umg@gdansk.gda.pl

62% gdańszczan uważa, że w centrum miasta powinny powstawać przede wszystkim nowe instytucje kultury, a tylko 11% sądzi, że powinno rozwijać się handel i usługi. To tylko niektóre informacje wynikające z badań przeprowadzonych wśród mieszkańców Gdańska na temat rozwoju Głównego i Starego Miasta.

ZABIERZ GŁOS W DYSKUSJI Szanowni mieszkańcy, Zapraszamy do udziału w dyskusji na temat wizji rozwoju tej najważniejszej części Gdańska. Czy zgadzasz się z wynikami badań? Zachęcamy do wyrażenia swojej opinii na forum. Zobacz głosy w dyskusji.

W grudniu 2003 r. na zlecenie Urzędu Miejskiego, Pracownia Realizacji Badań Socjologicznych UG przeprowadziła badanie socjologiczne wśród mieszkańców Gdańska na temat rozwoju Głównego i Starego Miasta. Mieszkańcy zostali poproszeni o ocenę dotychczasowych zmian oraz swoje wizje rozwoju tego rejonu miasta.

Badanie zostało przeprowadzone na reprezentatywnej 1200 - osobowej próbie dorosłych mieszkańców Gdańska.

Szczegółowa problematyka badań koncentrowała się m.in. wokół następujących zagadnień:

• Jaki obszar miasta identyfikowany jest jako centrum miasta?
  
• Jakie funkcje powinny być - zdaniem mieszkańców - realizowane na trenie Głównego i Starego Miasta?
  
• Jak oceniane są różne aspekty Głównego i Starego Miasta (np. estetyka, stan zabytków, stan i jakość usług gastronomicznych, możliwości uczestnictwa w kulturze, możliwość rozrywki, bezpieczeństwo itp.)?
  
• Jaka jest wizja mieszkańców dotycząca dalszego rozwoju Głównego i Starego Miasta oraz jego przyszłości?
  
• Jaki jest stosunek mieszkańców do planów dalszej rekonstrukcji i zagospodarowania przestrzennego tego obszaru, zwłaszcza w rejonie ulicy Św. Ducha?
  
• Jakie są opinie gdańszczan na temat ewentualnego przedłużenia terminu Jarmarku Świętego Dominika (z 2 do 3 tygodni)?
  

Jak wynika z badań zdecydowana większość gdańszczan uważa, że Gdańsk posiada swoje wyraźnie wyodrębnione centrum. Taką opinię wyraża 92% respondentów (zdecydowanie tak - 61%, raczej tak - 31%). Gdzie gdańszczanie sytuują centrum miasta? Respondentom przedstawiono mapę śródmieścia Gdańska i poproszono ich o dokładne zakreślenie tych jego fragmentów, które postrzegane są przez nich jako centrum ("serce miasta"). Uzyskane dane świadczą o dość zróżnicowanym spostrzeganiu terytorium centrum Gdańska. Istnieje jednak powszechna zgodność wśród respondentów, co do tego, iż "sercem miasta" jest obszar Traktu Królewskiego (tzn. Targ Węglowy - Złota Brama - ul. Długa / Długi Targ - Zielona Brama - Długie Pobrzeże).

Ponad 2/3 gdańszczan zauważyła zmiany zachodzące na tym terenie. Dla ponad połowy badanych (56%) zmiany są korzystne, a tylko 3% jest przeciwnego zdania. Co trzeci gdańszczanin (34%) uważa, że sprawa jest bardziej złożona - niektóre zmiany są korzystne, a inne nie. Porównanie ocen zmian mieszkańców Głównego i Starego Miasta i innych dzielnic ukazuje, że ci pierwsi nieco bardziej krytycznie oceniają to, co się dzieje w centralnej części miasta.

Z deklaracji wynika, że najwięcej osób, bo ponad 2/3 udaje się do Głównego Miasta w celu odbycia spaceru (75%) oraz aby wziąć udział w imprezach na "wolnym powietrzu" (61%). Można powiedzieć, że u podstaw tych zachowań leży potrzeba doświadczenia "atmosfery gwarnej i kolorowej ulicy". W dalszej kolejności przestrzeń Głównego i Starego Miasta jest miejscem dokonywania zakupów i oglądania witryn sklepowych (38%), przebywania w kawiarni, restauracji (35%), pobyt w kinie (35%) oraz udział w koncertach muzyki rozrywkowej (21%). Dla większości gdańszczan Główne i Stare Miasto jest więc przestrzenią konsumpcji wartości związanych z kulturą masową oraz realizacji bardziej popularnych form spędzania czasu wolnego. Uczestnictwo w kulturze wyższej, wymagające od jednostki pewnego potencjału kulturowego, jest udziałem mniejszości badanych, np. zwiedzanie muzeów i zabytków praktykuje 25% gdańszczan, udział w spektaklach teatralnych - 12%, wystawach artystycznych - 15%, koncertach muzyki poważnej - 6%, seminariach i konferencjach - 5% badanych.

Jednym z istotnych celów przeprowadzonego badania było dokonanie oceny przestrzeni Głównego i Starego Miasta - respondentów poproszono o dokonanie subiektywnej oceny wybranych aspektów historycznego centrum miasta. Jest to zagadnienie ważne zwłaszcza dziś, gdy jesteśmy świadkami rewitalizacji tego obszaru a częściowo także jego odbudowy.
Jak zatem gdańszczanie oceniają realizowane funkcje oraz walory estetyczne Głównego i Starego Miasta? Ponad połowa gdańszczan dobrze oceniła funkcję handlowo - usługową realizowana na terenie Głównego i Starego Miasta (67%). W ostatnich latach na terenie Głównego i Starego Miasta powstało kilka znaczących inwestycji w rozwój sieci handlowej i usługowej. Powstały takie obiekty jak: "City Forum", kompleks "Krewetka", dom towarowy "Madison", ruszył remont Hali Targowej. Uzupełnieniem tej funkcji jest stan i jakość usług gastronomicznych. Ten aspekt życia został pozytywnie oceniony przez 65% badanych.
Również ponad połowa badanych dobrze oceniła także infrastrukturę kulturalną, stwarzającą możliwości uczestnictwa w kulturze (58%), estetykę w terenie i zabudowie (57%) zaś prawie połowa ofertę rozrywkową (49%). Skoncentrowane tu kina, teatry, muzea oraz odbywające się (zwłaszcza w sezonie) imprezy kulturalne i rozrywkowe, jarmarki, festyny zaspokajają potrzeby znacznej części mieszkańców. Wniosek ten jest o tyle znaczący, że funkcja kulturalna należy do najważniejszych założonych funkcji realizowanych przez Główne Miasto.
Znacznie gorzej respondenci oceniają bezpieczeństwo i porządek publiczny (tylko 18% ocen dobrych) oraz organizację ruchu samochodowego, w tym możliwości parkowania (tylko 11% ocen pozytywnych). Jest to jeden z największych mankamentów utrudniających mieszkańcom dostępność tego obszaru (zwłaszcza w godzinach szczytu) oraz poruszanie się w obrębie jego wnętrza (problem stanowi nie tylko wjazd do Głównego i Starego Miasta, ale także późniejszy z niego wyjazd). Wynika to z niefunkcjonalnego systemu dróg, nieprzystosowanego do tak dużej ilości pojazdów, z braku wyraźnego oddzielenia ruchu kołowego i pieszego (za wyjątkiem ul. Długiej i Mariackiej) oraz braku wystarczającej ilości miejsc postojowych i parkingów (zwłaszcza podziemnych), zlokalizowanych na skraju tego najczęściej i najchętniej odwiedzanego obszaru miasta.

Z przeprowadzonych badań wynika dość jednoznacznie, że Główne i Stare Miasto przez zdecydowaną większość gdańszczan postrzegane jest jako przestrzeń publiczna o funkcjach ogólnomiejskich, a nawet ponadlokalnych - tak uważa 78% gdańszczan. Zwrócić należy uwagę na fakt, iż opinie osób zamieszkałych na terenie wyodrębnionego centrum różnią się nieco od opinii osób z innych dzielnic miasta. Podczas gdy pogląd o ogólnomiejskim, charakterze obszaru centralnego reprezentuje 80% badanych spoza Głównego i Starego Miasta, to już w przypadku osób zamieszkujących na tym obszarze analogiczny odsetek wynosi 62% (niemniej tu przeważają opinie o ogólnomiejskim charakterze tego obszaru).



Jakie funkcje powinny być przede wszystkim rozwijane na terenie Głównego i Starego Miasta? Respondenci mieli wskazać jedną funkcję, która powinna uzyskać ich zdaniem priorytet. W świetle przeprowadzonych badań stwierdzić można, że główną funkcją realizowaną na obszarze historycznego centrum powinna być - zdaniem większości badanych - funkcja kulturalna (47%) oraz rozrywkowo - rekreacyjna (37%). Zdecydowanie mniej respondentów dawało preferencje innym funkcjom: mieszkaniowa - 8%, handlowo - usługowa - 7% oraz administracyjna - 1%. Większość mieszkańców realizację funkcji handlowo-usługowych i administracyjnych lokuje poza ścisłym centrum historycznym; uważają, że centrum handlowo-usługowe i administracyjne powinno być rozwijane na terenach postoczniowych lub sąsiadujących z Głównym i Starym Miastem.



Gdańszczanie postrzegają centrum Gdańska jako przestrzeń kultury i rozrywki, a także miejsce zamieszkania i obszar sprzyjający turystom. Prawie dwie trzecie (62%) uważa, że w centrum powinny być tworzone nowe instytucje kultury typu: teatry, kluby literackie, miejsca na galerie, wystawy, koncerty, muzea. Co trzeci gdańszczanin (33%) chciałby, aby otwierano nowe kawiarnie, restauracje, puby. Niewiele mniej (29%) uważa, że należy budować nowe domy mieszkalne na wzór kamienic. Co piąty (19%) uważa, że należy rozwijać bazę turystyczną w postaci hoteli, pensjonatów. Co dziesiąty gdańszczanin (11%) sądzi, że należy rozwijać handel i usługi (domy towarowe, pasaże handlowe). Najmniej badanych (7%) uważa, że trzeba inwestować w budowę siedzib instytucji administracyjnych i finansowych (biur, urzędów, banków, usług finansowych, biur turystycznych itp.).



Odbywający się co roku Jarmark Św. Dominika jest jedną z ważniejszych letnich atrakcji Gdańska. Towarzyszą mu liczne imprezy kulturalne i rozrywkowe. Gdańszczanie licznie odwiedzają Jarmark, mimo iż mimo upływu lat jego kształt niewiele się zmienia. W ostatnim roku trzy czwarte gdańszczan (76%) było na Jarmarku Św. Dominika. Ocena przebiegu Jarmarku oraz towarzyszących mu imprez jest wysoka. Ocenę pozytywną wystawiło Jarmarkowi 77% gdańszczan, w tym bardzo dobrą 18%. Jarmark Dominikański negatywnie ocenia 10%, w tym 2% "bardzo źle".
Połowa badanych gdańszczan (49%) opowiada się za wydłużeniem czasu trwania Jarmarku Św. Dominika z dwóch do trzech tygodni, natomiast przeciwnikiem takiego pomysłu jest co czwarty gdańszczanin (27%). O ile gdańszczanie mieszkający poza centrum miasta są za przedłużeniem trwania Jarmarku Dominikańskiego, to stanowisko mieszkańców Głównego i Starego Miasta jest silnie spolaryzowane. Odsetek zwolenników trzytygodniowego Jarmarku jest dokładnie taki sam, jak i przeciwników (po 45%). Zwolennikami wydłużenia czasu trwania Jarmarku Św. Dominika częściej są osoby do 39 roku życia, z wykształceniem podstawowym i średnim i o niższych dochodach.
Z przeprowadzonych badań wynika, że większość mieszkańców Gdańska, zarówno tych zamieszkałych na terenie Głównego i Starego Miasta, jak i z innych dzielnic, pozytywnie ustosunkowała się do planów dotyczących rewitalizacji i ożywienia tych terenów. Większe kontrowersje pojawiły się jedynie w przypadku dwóch pytań:

1) Czy powinno być więcej punktów i pasaży handlowych, domów towarowych?

2) Czy na terenie GM i SM funkcje mieszkaniowe powinny być ograniczone, a w to miejsce powinno powstać więcej lokali o funkcjach usługowych?

W obu pytaniach zarejestrowano więcej opinii negatywnych (sprzeciwiających się tym propozycjom) niż pozytywnych. Oznacza to, że gdańszczanie dość sceptycznie podchodzą do ewentualnej propozycji dalszego rozwoju funkcji handlowej na tym terenie oraz do ewentualnego rozwoju funkcji usługowej kosztem znacznego ograniczania funkcji mieszkaniowej (taką opinię szczególnie mocno podkreślają mieszkańcy Głównego i Starego Miasta).
Respondentom zamieszkałym na terenie Głównego i Starego Miasta postawiono w trakcie badania dwa dodatkowe pytania, których celem było zarejestrowanie ich postaw wobec ożywienia tego obszaru, z czym wiążą się pewne uciążliwości z punktu widzenia realizacji funkcji czysto mieszkaniowej. Okazało się, że ponad połowa mieszkańców z tego terenu jest w stanie zaakceptować uciążliwości mieszkania na tym obszarze w zamian za jego modernizację i ożywienie (63%), a ponad 2/3 (71%) chciałaby nadal tu mieszkać, nawet gdyby obszar ten stał się miejscem gwarnym, z licznymi restauracjami, obfitującym w liczne imprezy.

Zobacz: pełna wersja raportu z badań socjologicznych.